پایان نامه سوگند و تاثیر آن در اثبات و رد دعاوی در فقه و قوانین موضوعه

پژوهش حاضر با عنوان سوگند و تاثیر آن در اثبات و رد دعاوی در فقه و قوانین موضوعه می‌باشد. در روزگاران‌ گذشته‌ که‌ اسناد مکتوب‌ و امضاء آن‌ها به‌ اندازه‌ امروز شایع‌ نبوده‌ است‌، از اهمیت‌ بیشترى برخوردار بوده‌ است‌. سوگند در اوستا به معنای گوگرد است در وندیداد به کاررفته که در واقع آن آب آمیخته به گوگردی بوده است که به تجویز وندیداد در ایران باستان به متهم میخوراندند وازروی اثرآن مقصر یا بی تقصیر بودن متهم را تعیین می کردند . سوگند در حقوق ایران یکی از ادله ای است که شناسایی، احترام و رعایت آن بیش از آن که به عرف متکی باشد، به احکام دینی مبتنی است. سوگند، اعلام اراد تشریفاتی است که به نام خداوند متعال انجام می شود و اعلام کننده تنها شاهد راستگویی خود را خداوند قرار میدهد و بدین وسیله، خود را در معرض مکافات قسم دروغ قرار می دهد .

پس اثر نامتعارف این اعلام در دادرسی منوط به درج ایمان گوینده به عالم غیب و عدل خداوند است و به همین جهت باید پذیرفت که سو گند به خدا بایستی ویژه خداپرستان باشد و دیگران باید به آنچه که مقدس می شمرند قسم یاد کنند و گرنه حکمت سو گند در التزام به گفتار صدق و اجرای وعده های آینده از بین می رود . سوگند ضعیف ترین دلیل در بین ادله به معنای اخص، می باشد که عملکرد این نوع دلیل فقط به منظور فصل خصومت است. درحقوق امامیه وقتی سو گند اعتبار دارد که به نام الله و دیگر نامهای مخصوص خداوند باشد و سو گند به صفات خداوند را کافی نمی دانند. بعضی از فقها عقیده دارند ملتهایی که به خداوند ایمان ندارند سو گند آنها چیزی خواهد بود که برای آن احترام قائل هستند .

کلمات کلیدی: اثبات و رد دعاوی، فقه و قوانین موضوعه

بیان مسئله پایان نامه سوگند و تاثیر آن در اثبات و رد دعاوی

سوگند در حقوق ايران يكي از ادله‌ای است كه شناسايي، احترام و رعايت آن بـيش از آنكـه بـه عرف متكي باشد، به احكام ديني مبتني است. مقررات ماهوي اين دليـل بـر اسـاس فتاوای فقهـا در قانون مدني ذکرشده است. اين مقررات با تفاوت‌های جزئي، ولي ملموس در قانون آئين دادرسـي مدني، تكرار شده‌اند. قانون اخير علاوه بر جنبه‌های شـكلي اسـتفاده از ايـن دليـل در دادرسی‌های مدني، ظاهراً قلمرو كارايي آن را گسترش داده است. در نظر داشتن دیدگاه‌های فقهـي راجـع به استفاده از اين دليل نيز، اين برداشت را تائید می‌کند.

اما واقعيت چيست؟ با بررسي ویژگی‌ها و اوصاف اساسي سوگند اين نتيجه حاصل می‌شود که این دليل بيش ازآنچه در قانون مـدني بـرايش تـصور شـده اسـت، كـارايي نـدارد. سـوگند دلیلی تشریفاتی است و اين تشريفات از آغاز توسل بدان تا پايان اتيان سـوگند و صـدور حكـم به‌انحاءمختلف ديده می‌شود. سوگند در محلي به كار می‌آید كه هيچ دليل اثباتي وجود نداشـته باشـد. بااین‌حال، در برخي موارد سوگند در كنار دلايل ديگر قرار می‌گیرد. اصل تنها بودن اين دليل نه‌تنها نبود دليل براي خواهان را دربر می‌گیرد، بلكه اگر خوانده نيـز دلايـل اثبـاتي داشـته باشـد نوبـت به اجرای سوگند نمی‌رسد. علاوه براین، توسل به سوگند ویژه طرفين دعوا است و اشـخاص ثالـث و دادگاه در آن مداخله چنداني ندارند، ولي اين امر در انواع سوگند چهره‌هایی متفاوت پيدا می‌کند.

اهمیت پژوهش سوگند و تاثیر آن در اثبات و رد دعاوی در فقه و قوانین موضوعه

ازآنجایی‌که در دعاوی گاهی مدعی بینه‌ای برای اثبات دعوای خود ندارد، فقه اسلامی برای او این حق را در نظر گرفته است که می‌تواند منکر را سوگند دهد؛ و ازآنجایی‌که در بسیاری از اوقات ممکن است مدعی علیه سوگند یاد نکند و آن را به مدعی رد نماید یا از ادای سوگند و رد آن به مدعی خودداری کند، به عبارتی نکول کند. در این پایان‌نامه تمام این مراحل به‌تفصیل توضیح و تشریح شده است، پس نتیجه این پژوهش، نتیجه‌ای کاربردی و موردنیاز خواهد شد.

اهداف پژوهش سوگند و تاثیر آن در اثبات و رد دعاوی در فقه و قوانین موضوعه

به دلیل اینکه منبع مستقلی درباره نکول ورد سوگند و احکام آن و به‌صورت تطبیقی در سه حوزه مختلف فقه امامیه، اهل سنت و حقوق موضوعه وجود ندارد در این پایان‌نامه بر آنیم که یک مجموعه کامل از این مباحث را تدوین کنیم به امید اینکه حاصل این تلاش بار علمی لازم را برای دانشجویان و علاقه مندان به این حوزه در پی داشته باشد

سوالات پژوهش

آيا سوگند می‌تواند به‌جای ادله خاص اثباتي برخي از ادعاها به كار رود؟

منظور از انتساب عمل موضوع سوگند به كسي كه قسم متوجه اوست، چيست؟

فرضیات پژوهش

به اين منظور ابتدا ویژگی‌ها مؤثر در قلمروي موضوعي را بررسي و سپس شرايط مربوط به دعوايي را بررسي می‌کنیم كه سوگند در آن استفاده می‌شود. بنابراين سو گند از حيث موضوعی دو نوع محدوديت دارد: اين مرزها گاهي به ویژگی‌های دروني سو گند به‌عنوان يك دليـل اثبات دعوا مربوط و محدود هستند.

مفهوم شناسی

قسم یا سوگند در کتب حقوقی به شرح ذیل تعریف شده است:

«قسم که معادل فارسی آن سوگند است ظاهراً در قدیم‌الایام به شربتی گفته می‌شد مرکب از عود و گوگرد و کمی طلا و برخی مواد دیگر که برای اثبات ادعا خورده می‌شد«( صدرزاده افشار، سید محسن – ادله اثبات دعوا در حقوق ایران ص ۱۳۷.) سوگند از آن دسته موضوعاتی است که قبل از دین مبین اسلام در  میان ملل و مذاهب مختلف وجود داشته است و اسلام آن را امضاء و تأیید نموده. در قرآن و روایات بارها در رابطه با قسم مطالبی بیان شده است. زرتشتیان نیز از سو گند استفاده می‌کردند. سو گند در اوستا «گوگرد« بود که به متهم خوراندند و لفظ سو گند خوردن از آن عصر مانده است.)

جعفری لنگرودی- محمدجعفر- مبسوط در ترمینولوژی حقوق جلد ۳ ص ۲۲۱۴ شماره ۸۲۶۶…) به قسم، یمین نیز گفته شده و وجه تسمیه آن را این گونه گفته‌اند: «یمین در لغت به معنای قوّت و قدرت است، گویی سو گند سخن را قوت می‌بخشد، یاد کننده سوگند را حالف گویند. پس قسم کاشف از مجهول نیست، مقوّی سخن است. مدعی باید بینه بدهد و مدعی علیه اگر منکر است باید سو گند یاد کند. این قاعده در هندوئیزم نیز شناخته شده است. یمین، حق الله است.«

نتیجه‌گیری پایان نامه سوگند و تاثیر آن در اثبات و رد دعاوی در فقه و قوانین موضوعه

 بررسي قوانين حاكم بر استفاده از دليل سوگند مؤيد اين امر است كه كارايي اين دليل بنا به جهات متعدد بسيار محدود است، اما قاطعيت سوگند ـ در مواردي كه پذيرفتني است ـ از یک‌سو و ضرورت وجودي اين دليل در مواردي كه فراهم كردن ادله ديگر ميسر نيست، مانع از كنار نهادن بحث از آن می‌شود. با بررسي خصايص سوگند اين امر روشن می‌شود كه بخش عمده‌ای از محدودیت‌های آن ناشي از طبع معنوي و اعتقادي اين دليل است. هیچ‌کس به‌جای شخصي ديگر قسم نمی‌خورد و هر كس فقط در مورد اعمال منسوب به خود، اعم از اينكه خود انجام داده باشد يا نماینده وي، توان قسم دارد.

ازلحاظ موضوعي، سوگند به دعاوي قابل‌اثبات با شهادت شهود (بينه)، محدود می‌شود و به‌رغم گسترش محدود قابليت اثبات شهادت، هنوز هم دعاوي متعددي هستند كه با شهادت اثبات كردني نيستند: دعاوي مخالف با سند رسمي، دعوايي كه اثبات آن‌ها نيازمند وجود دليل خاص است؛ مانند شرکت‌نامه، صلح‌نامه يا دعوا عليه متوفا. علاوه بر این‌ها، شناخت مفهوم قابليت انتساب« عمل موضوع سو گند به كسي كه قسم به وي توجه دارد، اهميت اساسي دارد. به نظر می‌رسد دكترين در تبيين اين مفهوم تلاش لازم را انجام نداده است. منظور از قابليت انتساب اين است كه يا عمل توسط خود شخص انجام‌شده باشد يا توسط نمايند ة وي.

بنابراين اشخاص می‌توانند در مورد اعمال انجام‌یافته به نمايندگي از خود قسم ياد كنند حال‌آنکه نمايندگان در اصل نمی‌توانند در مورد اقداماتي كه به نمايندگي از ديگران انجام داده‌اند، قسم ياد كنند مگر در موارد خاص نمايندگي قانوني (ولي و قیم در مورد اقدامات خود در زمان وجود نمايندگي).

 

 

اضافه‌کردن به سبدخرید
اضافه‌کردن به سبدخرید

نظری بدهید