حقوق

دانلود پایان نامه قاعده فراش در چالش با ابزار اثبات نسب (DNA)

پایان نامه قاعده فراش در چالش با ابزار اثبات نسب (DNA). نظام خانواده اساس بنیادین بقای اجتماع انسانی است. این پژوهش درباره قاعده فراش در چالش با ابزار اثبات نسب (DNA) میباشد. قوانین مذهبی و غیر مذهبی از هر چیزی که سبب گسستن این نهاد دیرینه و اصیل گردد جلوگیری می‌نماید. خصوصاً بعد از گسترش علم و فن‌آوری‌های پیشرفته تولید نصل. این حمایت بیشتر احساس می‌شود. در پی این حمایت، نگرانی‌هایی نسبت به آثار و نتایج آن از سوی عالمان دین و دانشمندانِ رشته‌های مختلف خصوص اخلاقیون و حقوقدانان ابراز شده است.

تحقیق حاضر بر آن است که نقش آزمایش­های دی.ان.ای و امکان استناد به آن را در دعاوی اثبات نسب بررسی کند و ببیند آیا با مقررات موجود می­توان به این آزمایش­ها استناد کرد یا تا زمانی که قانون بر آن تصریح ننماید، چنین مجوزی وجود نخواهد داشت.

در این پایان نامه از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده و گرداوری داده ها از طریق مراجعه به منابع کتابخانه­ای و به روش فیش برداری انجام شده است.

کلمات کلیدی: قاعده فراش ، ابزار اثبات نسب (DNA) ، فقه امامیه ، نسب ، زوجه

 

الف: بيان مسأله

بدن انسان بالغ بر ۱۰۰ تریلیون سلول دارد که نسخه های مشابهی شامل تمامی اطلاعات ژنتیکی فرد در تک تک آن­ها وجود دارد. از طرفی با پیشرفت گسترده­ی دانش ژنتیک و علوم آزمایشگاهی، امکان شناخت بیشتر ماده حیاتی سلول یعنی DNA  و ساختار شگرف آن، که در واقع یک بارکد طبیعی و منحصر به فرد حامل اطلاعات وراثتی افراد محسوب می­شود، فراهم شده است. تا آن­جا که امروزه قابلیت استفاده از دستاوردها مهندسی ژنتیک و متدهایی چون DNA Typing یا انگشت­نگاری ژنتیک در تشخیص هویت افراد، کشف حقایق باستان­شناسی، تعیین جنسیت و به ویژه بررسی رابطه­ی نسبی بین افراد به لحاظ کشف واقع، امری مسلم و غیر قابل انکار است و مورد توجه و بعضا پذیرش کشورهای بسیاری قرار گرفته است و حتی برخی، وجهه­ قانونی به آن بخشیده­اند.

در ادامه می خوانیم

در قانون مدنی ایران راه­های اثبات نسب به­طور مشخص ذکر نشده است، ولی با استفاده از مواد ۱۱۵۸ تا ۱۱۶۷ در باب نسب و مبحث ادله­ی اثبات دعوی و برخی مواد آیین دادرسی مدنی می­توان آن­ها را استنباط نمود؛ که عبارت­اند از: اماره­ی فراش، اقرار، شهادت، امارات قضایی، و تحقیق محلی. از طرفی کتب فقهی امامیه نیز باب جداگانه­ای به این مطلب اختصاص نداده­اند و غیر از اماره­ فراش که از اهم طرق اثبات نسب در فقه است و در باب شرایط الحاق اولاد، مستقلا به آن پرداخته شده، دیگر طرق اثبات نسب از جمله شهادت، اقرار و … را باید در سایر باب­های فقه جست و جو نمود.

با این اوصاف بدیهی است وجهه­ی قانونی و شرعی بخشیدن به طرق جدیدی چون آزمایش DNA در مقوله­ی اثبات نسب، نیازمند تفحص از مبانی اصولی و ادله­ی استنادی در این دو منبع(قانون مدنی و فقه امامیه) است. چرا که با عنایت به پویایی فقه امامیه می­توان مسائل مستحدث را پاسخ­گو بود. لذا مساله­ی مورد نظر در تحقیق حاضر، بررسی جایگاه این متدهای جدید در اثبات نسب به لحاظ فقهی و حقوقی است تا مشخص شود با عنایت به درجه­ی قطعیت بالای این روش­ها در تعیین رابطه­ی ابوت و اثبات نسب از منظر ژنتیک، در مقایسه با قاعده­ی فراش، آیا می­توان نسب شرعی را نیز بر مبنای آن به اثبات رسانید یا خیر؟از طرف دیگر با توجه به اینکه اثبات نسب از منظر حقوق جزا نیز دارای آثار حقوقی بوده و ممکن است به اثبات تحقق زنا و یا نسبت دادن عمل نامشروع زنا منتهی شده و منجر به حد قذف گردد، به بیان آثار حقوقی اثبات نسب از طریق DNA نیز خواهیم پرداخت.

ب: اهمیت و ضرورت انجام تحقيق

با توجه به جدید بودن استفاده از آزمایش ژنتیک در اثبات نسب، در تقریرات فقهای متقدم نصی برای آن نمی­توان یافت. استفتائی در خصوص استفاده از این آزمایش­ها از مراجع تقلید به عمل آمده است. مراجع در پاسخ به این استفتاء به دو دسته تقسیم شده اند: اکثریت بر این عقیده­اند که در صورت حصول علم می­توان بر مبنای آن عمل نمود. برخی دیگر از مراجع بر این باورند که علمی که از طریق این آزمایش­ها حاصل گردد، حجت نیست و با این آزمایش­ها نمی­توان نسب را ثابت نمود. گرچه قانون­گذار در ارائه­ی دلیل برای اثبات دعوی محدودیتی قائل نگردیده است، اما در خصوص ادله­ی اثبات نسب نیز تصریحی وجود ندارد و صرفا در مواد ۱۱۵۸، ۱۱۵۹ و ۱۱۶۰ قانون مدنی به اماره­ی فراش و در ماده­ی ۱۲۷۳ به اقرار به نسب اشاره نموده است. جدید بودن این موضوع در عصر حاضر و فقدان نص خاصی در خصوص آن، اهمیت و ضرورت تحقیق حاضر را آشکار می­نماید و نویسنده را بر آن داشته است تا با بررسی نظریات فقها و حقوق­دانان، به موضوع حجیت آزمایش ژنتیکی DNA در چالش با قاعده­ی فراش به صورت پرداخته و خلاءهای قانونی موجود را آشکار نماید.

 

پ: اهداف مشخص تحقيق

تحقیق حاضر بر آن است که نقش آزمایش­های دی.ان.ای و امکان استناد به آن را در دعاوی اثبات نسب بررسی کند و ببیند آیا با مقررات موجود می­توان به این آزمایش­ها استناد کرد یا تا زمانی که قانون بر آن تصریح ننماید، چنین مجوزی وجود نخواهد داشت.

ت: سؤالات تحقیق

۱- آیا امکان اثبات نسب با آزمایش دی.ان.ای وجود دارد؟

۲- آیا پذیرش آزمایش دی.ان.ای به عنوان دلیل جدیدی برای اثبات نسب امکان پذیر است یا آنکه ادله­ی اثبات نسب جنبه­ی حصری داشته و مختص اماره­ی فراش و اقرار می­باشد که در قانون پیش­بینی شده است و لذا دلیل جدید دیگری که بتوان با آن به حقیقت دست یافت قابل پذیرش نیست؟

۳- در صورت پذیرش آزمایش دی ان ای به عنوان دلیل اثبات نسب، چنانچه شوهر نسب فرزند را از خود سلب نموده و و با اینکه قاعده فراش رعایت شده اما از طریق DNA خلاف آن را ثابت نماید آیا جرم زنا نسبت به زن ثابت می­شود؟

۴- در صورت عدم پذیرش آزمایش دی ان ای به عنوان دلیل اثبات نسب چنانچه شوهر طفل را از خود نفی کند و با وجود تحقق قاعده فراش، از طریق آزمایش دی ان ای خلاف آن را ثابت نماید و به زن خود نسبت زنا دهد آیا به جرم نسبت ناشایست دادن به همسر خود حد قذف بر او ثابت می­شود؟

ث: فرضيه‏‌های تحقیق

۱- باتوجه به میزان دقت بالای این نوع آزمایش به نظر می­رسد از نظر علمی در اثبات رابطه نسبی از قدرت اثباتی بالایی برخوردار است.

۲- در شرایط حاضر، با توجه به اینکه همه­ی ادله­ی اثبات نسب مبتنی بر ظن است و احتمال اثبات خلاف در آن­ها وجود دارد و نیز به لحاظ غیر انحصاری بودن ادله­ی مذکور، به نظر می­رسد که بتوان آزمایش­های ژنتیک را به عنوان یک دلیل جدید در بسیاری از دعاوی اثبات نسب استفاده کرد لکن برای ایجاد بستر لازم برای استناد به آن نیاز به تصریح قانونی وجود دارد.

۳- با توجه به اینکه زنا صرفا از طریق اقرار شخص یا شهادت ثابت می­ شود و از طرفی اثبات نسب بخاطر امکان تحقق نزدیکی به شبهه نمی­تواند دلیلی بر تحقق قطعی زنا باشد بنابراین با اثبات نفی ولد از طریق DNA حد زنا بر زن ثابت نمی­شود.

۴- با توجه به اینکه زنا صرفا از طریق اقرار شخص یا شهادت ثابت می­ شود و از طرفی اثبات نسب بخاطر امکان تحقق نزدیکی به شبهه نمی­تواند دلیلی بر تحقق قطعی زنا باشد بنابراین با اثبات نفی ولد از طریق DNA گرچه امکان دارد نفی نسب اثبات شو اما این امر دلیل بر تحقق زنا نبوده و شوهر بخاطر نسبت زنا مستحق حد قذف می­باشد؟

ح: تعريف واژه‌‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی

۱- نسب: نسب که در لغت به معنای قرابت و خویشاوندی است در اصطلاح رابطه حقوقی و خونی موجود بین دو نفر را گویند که ممکن است مشروع یا نامشروع باشد. نسب حقیقت شرعیه نیست بلکه در فقه و حقوق بر معنای عرفی و لغوی اطلاق می گردد، یعنی نسب عرفا و لغتا رابطه ای است که از پیدایش یک انسان از انسان دیگر انتزاع می شود.

۲- اماره­ی فراش: بر طبق این اماره­ی قانونی، طفل متولد در زمان زوجیت،ملحق به شوهراست، مشروط بر اینکه از تاریخ نزدیکی تا زمان تولد کمتر از شش ماه و بیش تر از ده ماه نگذشته باشد.

۳- دی.ان.ای: دی.ان.ای یا دئوکسی ریبو نوکلئیک اسید، نوعی اسید نوکلئیک می­باشد که دارای دستورالعمل­های ژنتیکی است. قطعاتی از دی.ان.ای که اطلاعات ژنتیکی را با خود حمل می­کند ژن نامیده می­شوند؛ دی.ان.ای دارای توالی­های دیگری نیز می­باشد که برای ساخت خود دی.ان.ای یا تنظیم استفاده از اطلاعات ژنتیکی موجود در ژن، استفاده می­شود. این قسمت­های خاص از ۲۰۰ تا ۱۴۰۰۰ باز تشکیل شده که در طول دی.ای.ای چند بار تکرار شده اند، لذا به آن­ها مناطق تکرار شونده اطلاق می­شود. ترتیب پشت سر هم قرار گرفتن اجزای تشکیل دهنده­ی این مناطق تکرار شونده در هر فرد منحصر به خود اوست. بنابراین با تعیین توالی بازها در این مناطق تکرار شونده امکان شناخت هویت یک فرد وجود دارد.

خ: روش شناسی تحقیق

در این پایان نامه از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده و گرداوری داده ها از طریق مراجعه به منابع کتابخانه­ای و به روش فیش برداری انجام شده است.

 

فهرست عناوین

مقدمه ۱
الف:بيان مسأله ۲
ب:اهمیت و ضرورت انجام تحقيق ۳
پ:اهداف مشخص تحقيق ۴
ت:سؤالات تحقیق ۴
ث:فرضيه‏هاي تحقیق: ۴
ح:تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی : ۵
خ:روش شناسی تحقیق: ۶
فصل نخست: ۷
کلیات پژوهش ۷
مبحث نخست : مفهوم شناسی و اقسام نسب ۸
گفتار نخست:مفهوم لغوی نسب ۸
بند نخست:مفهوم اصطلاحی نسب ۸
بند دوم:نسب از نظر اصطلاح حقوقي ۱۰
بند سوم: پیدایش نسب ۱۷
گفتار دوم :اقسام نسب ۱۹
بند نخست :نسب ناشی از لقاح طبیعی ۲۱
بند دوم :نسب ناشی از لقاح مصنوعی ۲۱
الف: تلقیح مصنوعی با نطفه شوهر: ۲۳
ب: تلقیح مصنوعی با نطفه غیر شوهر: ۲۴
پ)تحلیل جواز یا عدم جواز تلقیح مصنوعی ۲۶
ت:بحث انتقادی از تلقیح مصنوعی ۳۰
ث:جواز يا حرمت تلقيح مصنوعي با اسپرم شوهر ۳۲
ح:تلقيح مصنوعي با اسپرم بيگانه ۳۴

بند سوم:دلايل مخالفان و موافقان اين روش ۳۵

مبحث دوم :اثبات نسب ۳۷
گفتار نخست:وجود رابطه زوجیت ۳۷
بند نخست: تعریف لغوی نکاح ۳۷
بند دوم :تعریف اصطلاحی نکاح ۳۸
بند سوم :اثبات رابطهء زوجیت ۳۹
گفتار دوم :اثبات نسب مادری ۴۰
بند اول:منشأ انتساب فرزند به مادر ۴۰
ب:گروه دوم ۴۳
بند دوم :چگونگی انتساب طفل به مادر ۴۹
بند سوم:دارنده دو عامل ولادت و تکون با هم مادر است ۵۳
بند چهارم:تکون، ملاک انتساب طفل به مادر است ۵۵
گفتار سوم:اثبات نسب پدری ۵۷
بند اول:چگونگی انتساب طفل به پدر ۵۷

فصل دوم ۶۴

انکار نسب و طریق اثبات ان ۶۴
مبحث نخست:نفی نسب و اقسام ام ۶۵
گفتار نخست:عدم تحقق قاعده فراش ۶۵
بند نخست:قاعده فراش و مدرک ان ۶۷
بند دوم :معانی الفظ حدیث و مفهوم عرفی ان ۶۸
الف:مفردات الفاظ ۶۸
ب: ترکیب الفاظ الولد للفراش ۷۰
بند سوم:شروط اجرای قاعده فراش ۷۰
الف:نزديكى و مقاربت ۷۰
ب:اقل و اقصی مدت حمل ۷۱
پ:اختلاف زوجین در دخول مدت ۷۳
بند چهارم:ارتباط قاعده فراش و تلقیح مصنوعی ۷۴
بند پنجم:نفی ولد و اعتبار اماره فراش در فقه امامیه ۷۴
بند ششم : توجیه امارۀ فراش ۷۶
مبحث دوم :طرق و ادله انتفا نسب ۷۹
گفتار نخست :اعتبار امارۀ فراش ۷۹
بند نخست:دعوی ناظر به اثبات خلاف امارة فراش ۸۱
الف:عدم وقوع نزدیکی ۸۱
ب:نبودن سلول حیاتی در منی شوهر ۸۲
پ: آزمایشهای پزشکی از طریق تجزیه خون و بررسی های ژنتیکی ۸۲
گفتار دوم :شهادت و کارشناسی ۸۲
بند نخست :شهادت و شهود ۸۳
بند دوم:آزمایشات پزشکی ۸۴
بند سوم :عوامل ارثی ۸۵

فصل سوم :ابزار اثبات نسب ۸۶

مبحث نخست:انواع ابزار اثبات نسب ۸۷
گفتار نخست: آزمایش دی ان ای ۸۷
بند نخست: :قدرت اثباتی آزمایش دی ان ای از لحاظ علمی ۸۷
بند دوم : روش تجزیه قطعات چند شکلی طولی با مطالعه نشانگرهای تکرار تاندوم های متغیر ۸۸
بند سوم:روش واکنش زنجیره ای پلیمراز با مطالعه نشانگرهای توالی های کوتاه کوتاه تکرار شونده ۸۸
گفتار دوم: اعتبار آزمایش دی ان ای ۸۹
بند نخست: اعتبار آزمایش دی ان ای از دیدگاه فقه امامیه ۸۹
بند دوم:اعتبار آزمایش دی. ان. ای از دیدگاه حقوق ۹۱
مبحث دوم :مفهوم و حجیت علم در استناد به ادله ۹۳
گفتار اول:تعریف مفاهیم ۹۳
بند اول:تعریف لغوی علم ۹۳
بند دوم :تعریف اصطلاحی علم: ۹۴
گفتار دوم : حجیت علم ۹۴
بند اول: حجیت ادله اثبات نسب ۹۶
الف: امارات ۹۶
ب: شهادت: ۹۸
پ: اقرار: ۹۹
ت: قرعه ۱۰۰
بند دوم:انحصار یا عدم انحصار ادله اثبات نسب ۱۰۱

فصل چهارم: ۱۰۳

آیین دادرسی مربوط به دعاوی انکار نسب ۱۰۳
مبحث نخست :موانع پذیرش دعوی نفی نسب ۱۰۴
گفتار نخست:اقرار و حدود اعتبار ان ۱۰۴
بند نخست:اقرار نسب ۱۰۴
الف: شرایط اقرار به نسب ۱۰۴
ب:اقرار به فرزندی صغیر: ۱۰۶
پ:اقرار به فرزندی کبیر دیوانه: ۱۰۷
ت:اقرار به خویشاوندی: ۱۰۸
بند دوم: آثار اقرار به نسب ۱۰۹
گفتار دوم : مهلت اقامه دعوی نفی نسب ۱۱۰
بند نخست :ماهیت حقوقی مهلت دو ماهه ۱۱۱
بند دوم:ماهیت حقوقی مهلت دو ماهه ۱۱۳
مبحث دوم :جریان دادرسی دعوی نفی نسب ۱۱۵
گفتار اول: نفی ولد ۱۱۵
بند نخست:فقه امامیه ۱۱۶
بند دوم:قانون مدنی ۱۱۶
گفتار دوم: نفی ولد از طریق لعان ۱۱۷
بند اول:مفهوم لعان ۱۱۷
بند دوم:آثار لعان ۱۱۷
بند سوم:رجوع از لعان ۱۱۸
بند سوم:شهادت و کارشناسی ۱۱۸
بند چهارم:طرفین دعوت انکار نسب ۱۱۹

فصل پنجم ۱۲۱

نتیجه گیری و پیشنهادات ۱۲۱
گفتار اول:نتایج پژوهش: ۱۲۲
یافته های پژوهش ۱۲۵
گفتار دوم :پیشنهادها ۱۲۷
منابع: ۱۳۱

اضافه‌کردن به سبدخرید
اضافه‌کردن به سبدخرید

نظری بدهید